*دوسال از انقلاب ناتمام بحرین میگذرد. در این فاصله شما چه دستاوردهایی داشتهاید؟
حرکت مردم بحرین یا انقلاب مردمی بحرین وارد سومین سال خود شده است. مردم همچنان درخیابانها تظاهرات میکنند و انقلابشان را ادامه میدهند. گرچه هنوز مردم بحرین موفق به سرنگونی «آلخلیفه» نشدهاند، اما به تعداد زیادی از اهداف خود دست یافتهاند. ازجمله اینکه مشروعیت رژیم آلخلیفه را زیر سوال بردند. یعنی اکنون همه جهان میدانند دیگر آلخلیفه در بحرین مشروعیت ندارد و ارتش عربستانسعودی هم (که برای سرکوب مردم به بحرین آمده) به آلخلیفه مشروعیت سیاسی نداد.
بنابراین هنوز انقلابیون بحرین تصمیم دارند انقلاب ادامه یابد. ما میدانیم مساله بحرین بعد از دخالت ارتش عربستان و آمریکایی و انگلیسیها تنها مشکل داخلی سیاسی بین مردم بحرین نیست. حالا مشکل بحرین و انقلاب ما بینالمللی شده است. یکی از نکات مهم این است که مردم بحرین با این انقلاب توانستهاند مشکلات سیاسی در بحرین را بهطور جهانی مطرح کنند. اکنون همه جهان میدانند که مشکل سیاسی بزرگی در بحرین وجود دارد و رژیم سیاسی این کشور بدون عدالت اجتماعی، آزادی و حضور حقیقی مردم است.
*نقش مخالفان سیاسی در تداوم انقلاب بحرین در چه حدی است؟
انقلاب ما توانسته مردم را در صحنه انقلاب نگه دارد بهگونهای که هر روز میبینیم بیشتر از 50 منطقه در بحرین در حالت تظاهرات و اعتراض به خیابانها میآیند و شعار «الشعب یرید اسقاط النظام» سر میدهند. مردم میخواهند این رژیم سرنگون شود و مرگ بر آلخلیفه و مرگ بر حمد دیکتاتور سر میدهند. مخالفان و مبارزان در بحرین در داخل و خارج از کشور به دنبال پیگیری این انقلاب هستند؛ ارتش عربستان سعودی، ارتش آلخلیفه و مزدورانی که از سراسر جهان هم نتوانستهاند به سرکوب مردم بپردازند. یعنی هنوز این انقلاب ادامه دارد و همه مبارزان و مخالفان در صحنه سیاسی و انقلابی و تبلیغات و حقوقبشر حضور دارند و به مبارزه ادامه میدهند. من فکر میکنم رژیم آلخلیفه نمیتواند به حیات یا سلطنت خود ادامه دهد.
*آیا رویکرد «الوفاق» در چند ماه گذشته بهعنوان یکی از مهمترین گروههای مخالف دولت در گفتوگوها با دولت بحرین توانسته است جلو سرکوبگری دولت بحرین را بگیرد؟
مساله این است که الوفاق مهمترین گروه سیاسی بحرین نیست. الوفاق حزبی انقلابی نیست. این انقلاب به دعوت گروههای سیاسی بحرینی که رهبران آنها اکنون در زندان هستند، شروع شد. الوفاق بعد از آغاز انقلاب در بحرین مردم را به قیام دعوت نکرد تا در خیابانها حضور یابند و بر ضد سرنگونی نظام شعار دهند. الوفاق هیچوقت به این مساله که مردم آلخلیفه را نمیخواهند، توجه نکرده است. گروه الوفاق بهدنبال پادشاهی مشروطه هست ولی مردم بحرین دنبال سرنگونی آلخلیفه هستند. مردم بحرین بهدلیل رسیدن به پادشاهی مشروطیت یا اصلاح رژیم سیاسی آلخلیفه قیام نکردهاند دوسال تعداد زیادی شهید دادهایم اما این مساله بهدلیل پادشاهی مشروطه نبوده، بلکه براندازی رژیم موردنظر است. اکنون هم پادشاهی مشروطه در بحرین وجود دارد. در واقع مردم از آلخلیفه خسته شدهاند و پادشاهی در بحرین را نمیپذیرند، اما گروههای انقلابی در بحرین و رهبران این انقلاب همگی یا در زندان یا به صورت تبعید در خارج از کشور بهسر میبرند.
*یعنی مردم بحرین جلوتر از الوفاق حرکت میکنند؟
بله، درست است. الوفاق بارها گفته مرگ بر آمریکا و آلخلیفه نگویید، اما مردم بحرین در خیابانها مرگبرآمریکا و مرگ بر آلخلیفه میگویند.
*از دید شما جدا از الوفاق مهمترین جریانهای سیاسی - انقلابی در بحرین برای تداوم انقلاب در شرایط کنونی کدام گروهها هستند؟
انقلاب مردم بحرین زمینههای مختلفی داشت. الوفاق یکی از گروههای سیاسی مهم در بحرین است، اما گروههای سیاسی مهم دیگری مانند «جنبش وفاالاسلام» به رهبری استاد عبدالوهاب حسین (در زندان و محکوم به زندان ابد هست) در انقلاب نقش دارند. جریان دیگر «جریان حق» با رهبری استاد حسن مشیمه است. وی هم در زندان و با حکم حبس ابد است. همچنین «جنبش عمل اسلامی بحرین» به رهبری علامه شیخ علیمحفود است. علامهمحفود هم در زندان است. اینها جریانهای مخالف با آلخلیفه هستند. رهبران این جریانها ایستادگی کرده و گفتهاند به دنبال برپایی رژیم جمهوری و سرنگونی آلخلیفه هستند. «ما انشاءالله تا سرنگونی آلخلیفه این انقلاب را ادامه میدهیم.» این سخنان رهبران حقیقی این انقلاب است که یا در زندان، یا در خارج از کشور در تبعید هستند.
*آیا اکنون جنبش الوفاق دست به مذاکراتی با دولت زده است؟
الوفاق از آغاز انقلاب دست به گفتوگو با دولت زده و فکر میکند با گفتوگو مساله حل میشود، اما مردم میگویند با این دولت نمیتوان گفتوگو کرد چراکه تعداد زیادی از مردم کشته شدهاند. با این حال با گذشت دو سال این گفتوگوها هم به موفقیت نرسیده است. هنوز الوافاق به مذاکره و گفتوگو با دولت فکر میکند. این یکی از همان نکاتی است که مردم بحرین نمیخواهند؛ یعنی شعارهایی همچون لاحوار لاحوار حتی یسقط النظام (گفتوگو نه، گفتوگو نه، تا اینکه نظام سرنگون شود) وجود دارد، اما الوفاق میگوید باید از هر راهی که از سوی حکومت باز میشود، استفاده کرد. در حالی که این منطق انقلابی نیست. مردم بحرین چیز دیگری را میخواهند و الوفاق هم بهدنبال نظرات خود است. در هر حال روشن است که مردم در بحرین گفتوگو با آلخلیفه را نمیپذیرند. با این حال باید توجه داشت در حالی که رژیم مردم را میکشد، با کسانی که قاتل هستند و هتکحرمت به ناموس مردم میکنند چگونه گفتوگویی داشته باشیم؟
*آیا شما رویکرد الوفاق را در نگاه به آلخلیفه نمیپذیرید؟
نه قطعا نمیپذیریم. بهویژه اینکه ما بهدنبال خواسته مردم هستیم و الوفاق هنوز به سقوط نظام باور ندارد.
*سیاست تابعیت دادن به شهروندان کشورهای دیگر در بحرین تا چه حدی مورد اعتراض جریانهای سیاسی است؟
این امر از مشکلات سیاسی بزرگ در بحرین است. از آنجایی که آلخلیفه از مردم بحرین میترسد، دست به دادن تابعیت زده است. دولت بحرین با کسب مالکیت اراضی بحرین، از سراسر جهان بهویژه پاکستان، بنگلادش، اردن و حتی سوریه و... تابعیت صادر میکند. حکومت در سهماه گذشته شروع به دادن گذرنامه به بعثیهای عراق و فداییان صدام (که از عراق فرار کردهاند) کرده است. دولت بحرین این افراد را به بحرین آورده تا از این طریق بتواند بافت جمعیتی بحرین را تغییر دهد و در عین حال در ارکان امنیتی نیرو جذب کند. یعنی مزدوران را به ارتش، وزارت کشور، شورای امنیت کشور آورده و اکنون یک بحرینی در این سازمانها وجود ندارد. این از مشکلات بزرگ بحرین است.
ما میگوییم آلخلیفه بهدلیل مشکل سیاسی با انقلاب تابعیتهایی به کشورهای دیگر داده است. در واقع میتوان گفت نیروهای ارتش، پلیس، گارد ملی همه بیگانه هستند و ما هم نمیتوانیم بگوییم که اینها بحرینی هستند. بنابراین خواست مردم بحرین صرفا دینی و مذهبی نیست. گذشته از این تابعیت دادن به شهروندان کشورهای دیگر در کشوری چون بحرین، این موضوع هم برای منطقه و هم بحرین خطرناک است چرا که با گذرنامه بحرین میتوانید به هر کشور عرب یا شورای همکاری خلیجفارس بروید و این سیاست برای کشورهای دیگر هم خطرناک است.
*کدام گروهها در بحرین ممکن است دست به عملیاتهای مسلحانه علیه آلخلیفه بزنند؟
ما اکنون نمیتوانیم از گروهی نام ببریم. در شرایط کنونی وضعیت بحرین به گونهای است که با هتکحرمت ناموس و مقدسات و... ممکن است مردم دست به عمل دفاعمقدس بزنند چراکه اکنون ارتش مزدوران و ارتش قطر، عربستان و امارات مردم را کشته و هتکحرمت ناموس هم انجام دادهاند بنابراین مشروعیت مقاومت و مبارزه با ارتشها که از خارج آمدهاند، مدنظر است. اما اینکه این دفاع مقدس چه زمانی مورد بهرهگیری و استفاده مردم در بحرین قرار گیرد، امری دیگری است. ما این مساله را خیلی دور نمیدانیم.
*در دورههایی وزارت کشور بحرین اعلام کرده بمبهای دستساز به سوی گشتیهای پلیس پرتاب شده است. شما بهعنوان یکی از رهبران حزب عمل اسلامی به بهرهگیری از رویکرد مسلحانه در بحرین اعتقاد دارید؟
البته با توجه به کارهایی که آلسعود و آلخلیفه در کشور ما انجام دادهاند، جوانان بسیاری از ما کشته شدهاند. زخمیهای بسیاری دادهایم. اکنون مشروعیت مقاومت را داریم. دین ما هم اینگونه میگوید. حتی دستورهای سازمان بینالمللی هم حق دفاع از نفس را میدهد و به آن مشروعیت میدهد. ما هم با توجه به این تفکر میگوییم که مردم بحرین بعد از کشتن و خونریزیهایی که نیروهای آلخلیفه و اشغالگران انجام دادهاند حق مقاومت و دفاع از خود را دارند. ما مطمئن هستیم که خشونت آلخلیفه و آلسعود زمینه را برای دفاع مقدس با آلسعود و آلخلیفه فراهم میکند.
*با در نظرداشت نگاه تبعیضآمیز اتحادیه عرب نسبت به بحرین آیا نوع نگرش متفاوت اتحادیه عرب به انقلاب بحرین ادامه خواهد یافت؟
یکی از مشکلات تضاد آنها با آزادی، دموکراسی، عدالت اجتماعی و حقوق بشر هست. در اتحادیه عرب یا شورای همکاری خلیجفارس کشورها و رژیمهایی حضور دارند که خود دیکتاتور و مستبد هستند و بهطور طبیعی هم خود دشمن آزادی و حرکت مردم بهدنبال دموکراسی و حقوق بشرند. این خود مسالهای اساسی است. مساله دوم این است که بحرین به خاطر اکثریت اهل شیعه خود مورد حمله است و شورای همکاری خلیجفارس بر این نظر است که شیعه نباید به دموکراسی، آزادی یا عدالت اجتماعی دست یابد.
*نقش کنونی عربستان در بازیگری در بحرین تا چه حد است؟
آمریکاییها و انگلیسیها نمیخواهند حقوق بشر یا دموکراسی به رژیمهای سیاسی و شیخنشینهای خلیجفارس و کشورهای این منطقه برسد. به همین خاطر آنها به ارتش عربستان سعودی در ورود به بحرین و سرکوب مردم چراغسبز نشان دادند. یعنی برای اولینبار است ارتشی بیگانه در مقابل تظاهرات و قیام مردمی به این شکل قرار گرفته است. همچنین بدون دستور و اجازه شورای امنیت سازمان ملل متحد، این تجاوز صورت گرفت. در حالی که هر ارتشی نمیتواند بدون اجازه شورای امنیت به کشوری دیگر رود. یعنی آمریکاییها به ارتش عربستان سعودی دستور دادند که به اینگونه در بحرین دخالت کنند چرا که میترسند اگر انقلاب بحرین به پیروزی برسد خود رژیمهای آلسعود و همچنین همه شیخنشینهای خلیجفارس تحتتاثیر افزایش مشکلات سیاسی قرار گیرند.
*آلخلیفه تاکنون دو بار مانع از ورود «خوان ماندیز» مخبر شکنجه سازمان مللمتحد به بحرین شده است. اکنون هم با وجود صدور توصیههای کمیته شورای حقوق بشر و صدور گزارش کمیته حقیقتیاب «شریف بسیونی»، مسوولان بحرینی به هیچیک از توصیههای این کمیته عمل نکردهاند؛ امری که واکنشهایی را از سوی واشنگتن برانگیخته است. با این حال شما این توصیهها و تاکیدهای مقامات آمریکایی را در جهت فشار بر بحرین تلقی نمیکنید؟
این رویکردها تاحدی فشار بر دولت بحرین هست، اما باید گفت با اجازه آمریکا ارتش عربستان در بحرین دخالت کرد. ما معتقدیم که آمریکا به هیچوجه به نفع مردم ما در بحرین تلاش نمیکند، اما فشارهایی که در زمینههای حقوق بشر علیه آلسعود و آلخلیفه وارد میکند به دلیل فشارهای مردم بحرین در خیابانهاست. آمریکاییها نمیخواهند رژیمهای عربی در منطقه خلیجفارس برکنار شوند؛ یعنی اکنون بسیاری از کشورهای جهان و حتی کشورهای عربی در حال طی روند رسیدن به دموکراسی هر چند نسبی هستند. اما در منطقه خلیجفارس رژیمهای سیاسی بدون قانون اساسی و پارلمان هستند. آمریکا به دلیل نفوذ و سیطره بر منابع نفت این منطقه تلاش نمیکند تا دموکراسی در این منطقه نفوذ یابد. آنها میترسند اگر انقلاب بحرین به پیروزی رسد، بر دیگر کشورهای شورای همکاری تاثیر بگذارد.
*نقش کنونی سازمان ملل و سازمانهای زیر پوشش آن در توجه به مسایل بحرین را چگونه ارزیابی میکنید؟
دو سال از سکوت جامعه جهانی، سازمان ملل، شورای امنیت سازمان ملل در مورد مردم بحرین میگذرد. متاسفانه سازمان ملل وجود واقعی و حقیقی ندارد. این سازمان در صحنه جهانی زیردست غرب و آمریکا است. در موضوع حقوق بشر هم در ژنو درباره بسیاری از کشورها در مورد حقوق بشر صحبت میکنند، اما مساله آلخلیفه و نقض حقوق بشر در بحرین مورد توجه جدی قرار نگرفته است. هنوز دیکتاتورهایی در جهان عرب و اسلامی ادامه یافتهاند.
*رییس شورای مشورتی جمعیت اسلامی الوفاق بحرین هشدار داد سیاستهای تبعیضآمیز رژیم آلخلیفه میتواند زمینهساز جنگ طایفهای و داخلی در این کشور شود. با توجه به این امر ممکن است نوعی جنگ داخلی در بحرین همچون وضعیت سوریه اتفاق بیفتد؟
فکر نمیکنم در بحرین جنگ داخلی اتفاق افتد. بحرین بسیار کوچک است. مشکل اصلی در بحرین مشکلات مذهبی نیست مشکل مردم بحرین با آلخلیفه و دیکتاتوری آن است.
*آیا میتوان گفت که مشکل دولت آلخلیفه به نوعی ایجاد درگیری بین شیعه و سنی در بحرین است؟
آلخلیفه این رویکرد را از 200 سال قبل مورد توجه قرار داده است. یعنی هر باری که مشکلات سیاسی دارند از این حربه بهره میگیرند. اما اکنون قیام مردم بحرین اهداف سیاسی و ملی و ارتباط با حقوق بشر و عدالت اجتماعی دموکراسی و... دارد.
*آیا همه کشورهای شورای همکاری خلیجفارس همکاری گسترده سیاسی و امنیتی در سرکوب مخالفان بحرینی ایفا میکنند.؟
بله. خود من از مخالفان هستم و نمیتوانم به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بروم. حتی برای حج هم نمیتوانم به عربستان بروم. چرا که این کشورها نمیخواهند دموکراسی در منطقه مورد توجه قرار گیرد. عربستان، امارات و قطر هم همکاری گسترده امنیتی و نظامی با آلخلیفه دارند.
*حتی دولت عمان هم اینگونه است؟
بله. ماه گذشته تعدادی از مخالفان و فراریها که به عمان رفتند دستگیر شدند و به بحرین بازگردانده شده و به زندان افتادند.
*آیا جنبش اخوان در منطقه بهویژه اخوان در مصر توجهی به انقلاب مردمی بحرین داشته یا اینکه به حمایت از دولت پرداخته است؟
مشکلات داخلی مصر بسیار زیاد است. مصر تاثیر مهمی در جهان عرب دارد، اما فکر میکنم بنا به دلایل داخلی به موضوع بحرین توجهی نمیکنند و از انقلاب بحرین حمایت نمیکنند. همچنین اخوان رابطه خوبی با عربستان دارد، در هفته اول رییسجمهوری مصر به عربستان رفت بنابراین نمیتوان توقع حمایت مصر از انقلاب بحرین را داشت.
*انقلاب بحرین به چه سمتی پیش میرود؟
تا مردم بحرین نفس دارند این انقلاب ادامه خواهد یافت. در گذشته در دهه 90 میلادی انتفاضه ششساله وجود داشت و حالا هم مردم بحرین انقلاب را ادامه میدهند. ما مطمئنیم که انقلاب انشاءالله ادامه خواهد یافت تا دموکراسی در بحرین برقرار شود. بهطور قطع ما به پیروزی میرسیم. مردم هم برخلاف گذشته انگیزه و اراده کافی برای تغییر رژیم دارند.
